محمد بن مُسلِم ثَقَفی کوفی
محمد بن مُسلِم ثَقَفی کوفی (درگذشت ۱۵۰ق)
از اصحاب اجماع می باشد که حدود ۴۶،۰۰۰ حدیث از امام باقر(ع) و امام صادق(ع) روایت کرده است.
بر اساس روایتی، امام صادق (ع) وی را از احیاگران مکتب امام باقر (ع) به شمار آورده است.
محمد بن مسلم کتابی با عنوان «الأربع مائةُ مسألة فی أبواب الحلال و الحرام» تألیف کرده است.
در منابع رجال القاب زیادی به او نسبت داده شده است؛ اوقص، اَعور، حدّاج، قصیر، طحّان، سمّان، طائفی و ثقفی از این جملهاند.
جایگاه علمی
محمد بن مسلم چهار سال در مدینه نزد امام باقر (ع) به کسب دانش و حدیث مشغول بود.
بنابر نقلی، امام صادق (ع)، او را امین امام باقر (ع) در احکام دین و نیز محافظ دین الهی و زنده نگاهدارنده مکتب تشیع معرفی میکند.
امام ششم(ع) در زمان حیات خود برخی را که به ایشان دسترسی نداشتند به محمد بن مسلم ارجاع میداد.
و درباره جایگاه علمی او فرموده است:
«ما کان أحَدٌ مِنَ الشیعَةِ اَفْقهُ مِنْ محمد بن مسلم؛ هیچیک از شیعه، فقیهتر از محمد بن مسلم نیست».
بر اساس گزارشهای تاریخی، برخی از بزرگان اهلسنت مانند
شیخ مفید ره، محمد بن مسلم را از سرسلسله فقهایی میداند که شیعه، حلال و حرام و دیگر احکام را از آنان گرفته است.
شیخ طوسی وی را یکبار در اصحاب امام باقر(ع) و یکبار در اصحاب امام صادق(ع) و بار دیگر در اصحاب امام کاظم(ع) برمیشمارد.
بنا بر گزارشهای تاریخی، محمد بن مسلم در سال ۱۵۰ قمری درگذشته است و دو سال از امامت امام کاظم (ع) را درک کرده است.
رجالیان شیعه، محمد بن مسلم را از اصحاب اجماع برشمردهاند. نجاشی او را از موثقترین افراد و فقیهی پرهیزگار معرفی میکند. شیخ مفید محمد بن مسلم را از فقهایی میداند که هیچکس ایرادی به شخصیت وی ندارد.
محمد بن مسلم بهطور مستقیم از امام باقر(ع) و امام صادق (ع) روایت کرده است؛ او حدود ۳۰،۰۰۰ حدیث از امام باقر(ع) و حدود ۱۶،۰۰۰ حدیث از امام صادق (ع) نقل کرده است.
او همچنین از برخی راویان مانند ابو حمزه ثمالی، حمران بن اعین، زراره بن اعین و محمد بن مسعود طائی روایت نقل کرده است.
